تبلیغات
کـــــــــیهان - غول پیکرترین چشمان زمین <!?php bloginfo('name'); ?> <!?php if ( is_single ) { ?> » Blog Archive <!?php } ?> <!?php wp_title; ?>

   دوران تلسکوپ هایی که خارج از جو زمین قرار می گیرند رو به پایان است. نسل بعدی رصدخانه ها تلسکوپ های غول پیکری هستند که در کنار تلسکوپ های فضایی به کشف پدیده های پر رمز و راز جهان خواهند پرداخت. با این تلسکوپ ها می توان تا مسافت های دور را مشاهده و سیارات مانند زمین را کشف کرد. تلسکوپ های غول پیکر به حل معماهایی کمک می کنند که تا کنون بشر موفق به حل آنها نشده است. معماهایی مثل ماهیت ماده ی تاریک که در حال حاضر تنها از طریق مشاهده ی کشش گرانشی در فضا می توان وجود آنها را اثبات کرد؛ همچنین این تلسکوپ ها به حل معمای انرژی تاریک که باعث انبساط جهان می شود کمک می کنند.

   در حال حاضر مشکل تلسکوپ های غول پیکر روی زمین، جو است. جو زمین نور را جذب و متفرق می کند و گرد و غبار موجودات در جو مانع از رصدی شفاف و موفق می شود. یک راه حل برای رهایی از این مشکل قرار دادن تلسکوپ ها در خارج از جو زمین است که البته این کار هزینه ی بسیار بالایی در بر دارد. خوشبختانه پیشرفت هایی که در فناوری ساخت تلسکوپ صورت گرفته، باعث شده است که نسل بعدی تلسکوپ های غول پیکر زمینی به خوبی تلسکوپ های مستقر در فضا کار کنند؛ اما با این جال محل احداث این تلسکوپ ها باید تا حد امکان بالای جو قرار بگیرد.

یکی از چهار تلسکوپ غول پیکر مجموعه ی VLT

   تلسکوپ به غایت بزرگ اروپا (E-ELT)

   یکی از تلسکوپ هایی که اخترشناسان مشتاقانه منتظر شروع به کار آن هستند، تلسکوپ عظیم Exstremly large Telescope یا به طور خلاصه ELT است. این تلسکوپ از دسته تلسکوپ های آینه ای است که در نور فروسرخ به مشاهده ی جهان می پردازد. آینه ی اصلی این تلسکوپ ۴۰ متر قطر دارد، چیزی در حدود نصف طول یک زمین فوتبال! به همین خاطر این تلسکوپ بزرگترین آینه ی تلسکوپی جهان را داراست. ساخت آینه ای یکپارچه با این اندازه غیر ممکن است، به همین دلیل برای ساخت آینه ی این تلسکوپ از حدود هزار قطعه ی شش وجهی، هرکدام به قطر ۱۴۵ سانتی متر استفاده می شود.

   تلسکوپ به غایت بزرگ اروپا با استفاده از سیستم اپتیک فعال می تواند اثرات مخرب اپتیکی جو زمین را خنثی کند به طوری که تصاویر به دست آمده از ELT حدود ۱۵ برابر شفاف تر از تصاویری خواهد بود که تلسکوپ هابل به ثبت رساند. همچنین با استفاده از این تلسکوپ و تجهیزات پیشرفته ی به کار رفته در آن می توان به بسیاری از سوالات اخترشناسان پاسخ داد؛ به خصوص به این سوال که آیا در خارج از جو زمین حیات وجود دارد یا خیر. تا کنون بیش از پانصد سیاره ی فرا خورشیدی یافت شده که به دور ستارگانی غیر از خورشید می گردند.

   ELT اولین تلسکوپی خواهد بود که سیارات فراخورشیدی با شرایط زیستی مناسب را کشف خواهد کرد، همچنین تلسکوپ به غایت بزرگ اروپا می تواند فواصل دورتری را ببیند که تلسکوپ های دیگر تا به حال نتوانسته اند در آن حد پیش بروند. با استفاده از این تلسکوپ می توان ستاره ها و کهکشان های نخستین را پیدا کرد.

تلسکوپ GMT

    تلسکوپ غول پیکر ماژلان (GMT)

   در حالی که تلسکوپ به غایت بزرگ، پروژه ی اروپائی ها به حساب می آید، کشورهای دیگری چون کره ی جنوبی، آمریکا و استرالیا نیز با یکدیگر همگام شده اند تا چیزی شبیه به تلسکوپ غول پیکر اروپائی ها بسازند. حاصل این همکاری، تلسکوپ بزرگ ماژلان (Giant Magellan Telescope) خواهد بود. البته GMT به بزرگیELT نیست اما به نسبت تلسکوپ بسیار بزرگی به حساب می آید. ماژلان آینه ای به قطر ۲۴٫۵ متر دارد که سطح بازتابنده ی آن از هفت آینه ی ۸٫۴ متری تشکیل شده است. وزن این آینه ها حدود بیست تن است. به دست آوردن سطح صیقلی و صاف هر یک از این آینه ها یک سال زمان می برد؛ بنابراین ساخت این تلسکوپ نزدیک به ده سال طول خواهد کشید. محل قرار گیری ماژلان در ارتفاعات آند شیلی است که از بهترین مکان ها برای فعالیت های نجومی به شمار می رود. آب و هوای خشک، ارتفاع بلند، هوای شفاف و آلودگی کم، آسمان تاریک این منطقه را به یکی از مناسب ترین مکان های رصد بدل کرده است. البته جای تعجبی ندارد که پنج منطقه ی بزرگ و مهم رصدی جهان در قله های این منطقه جای دارد. ماژلان نیز از سیستم اپتیک فعال بهره خواهد برد و با خنثی کردن اثرات جو زمین، به وضوح ده برابری تلسکوپ هابل خواهد رسید، کیفیتی که امکان رصد یک تکه شکلات روی سطح ماه را میسر می کند! این تلسکوپ نیز قرار است به رصد سیارات فراخورشیدی بپردازد و همچنین ماموریت ویژه ای برای بررسی مساله ی ماده و انرژی تاریک و تحول کیهان در دستور کار دارد.

تلسکوپ آلما (ALMA)

   تلسکوپ آلما (Atacama Large Milimeter/Sub – Milimeter Array)

   اخترشناسان نجوم دریایی و زیر میلی متر درباره ی طول موج های تابشی تحقیق می کنند که هزاران برابر بلندتر از امواجی است که با تلسکوپ های بازتابی مرئی دیده می شوند. بنابراین برای بدست آوردن عکس های بهتر، تلسکوپ های مورد نظر باید هزاران کیلومتر وسعت داشته باشند که چنین کاری اصلا ساده نیست. برای برطرف کردن این مشکل تلسکوپ های رادیویی و زیر رادیویی از تداخل سنجی اطلاعات گرداوری شده توسط مجموعه ای از تلسکوپ های جدا از هم استفاده می کنند.

   آلما یک تداخل سنج در حال ساخت است و در نهایت از ۵۴ بشقاب ۱۲ متری و ۱۲ بشقاب ۷ متری تشکیل خواهد شد. آرایه ی آنتن های رادیویی که با کمک فناوری تداخل سنجی مانند یک تلسکوپ عظیم و یکپارچه به قطر ۱۶ کیلومتر عمل خواهند کرد، این امکان را فراهم می آورد تا قدرت تفکیکی بسیار بالا و حتی در حد تلسکوپ های نوری مرئی بدست آورد. برای آنکه مجموعه ی تلسکوپ ها قابلیت انعطاف پذیری بیشتری داشته باشند؛ هر آنتن را می توان جداگانه به اطراف حرکت داد تا با مقاصد خاص هر پروژه هماهنگ شود، برای این منظور از وسایل نقلیه استفاده می شود.

   در حال حاضر این رصدخانه از قدرتمند ترین کامپیوتر غیرنظامی جهان بهره می برد که می تواند حدود ۸۰۰ گیگابایت اطلاعات تولید شده در هر روز را گرداوری کرده و پس از پردازش به صورت یک تصویر نمایش می دهد. تلسکوپ آلما و کلیه ی تجهیزات آن با همکاری سازمان های مختلف اروپایی، آمریکایی، ژاپنی و البته دولت شیلی ساخته شده است. آلما برای بررسی اجرام سرد آسمان طراحی شده که بیشترین انرژی آن ها در طول موج های میلی متری گسیل می شود. همچنین با این تلسکوپ ها می توان گرد و غبار حاصل از انفجار ستارگان را در ابتدایی ترین دوران خلقت کنار زد و با وارد شدن و کنار زدن ابرهای عظیم گاز، ستارگان و سیارات دیگر را مشاهده و مطالعه کرد.

تلسکوپ Fast

   تلسکوپ کروی ۵۰۰ متری (Five-hundred-meter Aperture Spherical Telescope)

   تلسکوپ مذکور ( به اختصار Fast) که قرار است توسط چینی ها ساخته شود، بزرگترین بشقاب تلسکوپی روی زمین خواهد بود. زادیو تلسکوپ کروی ۵۰۰ متری در محوطه ای طبیعی مثل تلسکوپ بشقابی آریسبو در جنگل های پورتوریکو ساخته خواهد شد و فضایی معادل ۳۰ زمین فوتبال را اشغال خواهد کرد. برای ساخت Fast از ۴۴۰۰ صفحه ی آلومینیومی سه گوش استفاده خواهد شد که توسط یک سیستم موتوری به یکدیگر متصل می شوند. این بشقاب رادیویی بسیار بزرگتر از آریسبو خواهد بود که با استفاده از آن می توان سه بار با وضوح بیشتر و ده بار سریع تر آسمان را رصد کرد. این تلسکوپ در سال ۲۰۱۶ به بهره برداری کامل خواهد رسید.

   تلسکوپ Fast به کشف ماده ی تاریک و جستجوی امواج ضعیف ناشی از سیارات مانند مشتری درون سیستم های ستاره ای کمک می کند؛ از این تلسکوپ می توان برای می توان برای پیدا کردن تپ اخترهای جدید ( تپ اختر: هسته ی بسیار چگال ستاره های مرده) نیز استفاده کرد، هرچند برخی امید دارند که با استفاده از این تلسکوپ بتوان حیات را در دیگر قسمت های جهان یافت؛ همچنین اخترشناسان همچنین امیدوارند که Fast به خاطر حساسیت بالایی که در دریافت اطلاعات دارد، به پروژه ی اس. کلای کمک کند.

تلسکوپ انیشتین

   تلسکوپ انیشتین

   یک قرن پیش، آلبرت انیشتین پیشبینی کرد که وقتیس سیاه چاله ها به هم برخورد می کنند، نوسان هایی را در چارچوب فضا/زمان منتشر می کنند. دانشمندان تا کنون موفق به مشاهده و اثبات این امواج نشده اند، هرچند که شواهد غیر مستقیم این امواج دیده شده است. هدف تلسکوپ انیشتین، کشف همین امواج است. عبور یک موج گرانشی می تواند فضا را دچار انبساط و انقباض کند، اما تغییرات ناشی از آن معمولا بسیار کوچک و حدود یک میلیون بار کوچک تر از ابعاد اتم است. آشکار سازهای امواج گرانشی بر خلاف تلسکوپ های نوری می توانند تغییرات جزئی از این دست را در فاصله ی اجرام سماوی کشف کنند، اما مشکلی برای ساخت این تلسکوپ ها وجود دارد و آن لرزش های سطح جاده ها بر اثر ترافیک و دیگر منابع است. برای غلبه بر این مشکل باید تلسکوپ در عمق حداقل ۱۰۰ متری ساخته شود.

   طراحی تلسکوپ انیشتین به این صورت است که موج لیزر به داخل سه تونل هریک به طول ۱۰ کیلومتر فرستاده می شود و هر سه تونل به صورت مثلثی متساوی الاضلاع به یکدیگر متصل می شوند، در انتهای تونل ها آینه هایی ایزوله مستقر شده اند که پرتوهای لیزر را باز تاب می دهند و حسگرهای الکترونیکی، طول بازوها را با دقتی معادل ۱۰۰ برابر آشکار سازهای فعلی اندازه گیری می کند. تلسکوپ انیشتین قرار است عظیم ترین موج های گرانشی را آشکار سازد که در اتفاقاتی پر انرژی مثل تصادم سیاهچاله ها، انفجار ابرنواختری ستارگان سنگین، و ادغام ستارگان نوترونی گسیل می شوند. تاکنون ۱۵ موقعیت برای استقرار این تلسکوپ ارائه شده که بیشتر آن ها در اروپا واقع است، اما به دلیل تعدد مشکلات مالی و طراحی بعید است که این تلسکوپ زودتر از نیمه ی دهه ی آتی فعالیت خود را آغاز کند.

ادامه دارد..



:: موضوعات مرتبط: نجوم كیهان شناسی فیزیک متفرقه
:: برچسب‌ها:
ن : محمد آقا
ت : 1391/04/2
نظرات()